İçeriğe geç
Bireysel Danışmanlık

Erteleme Alışkanlığı: Neden Erteliyorum?

Yapılacaklar listesindeki iş haftalardır yerinde mi duruyor? Ertelemenin 8 işareti, arkasındaki 7 sebep ve bugünden başlayabileceğiniz küçük adımlar.

İçindekiler27 başlık
  1. Erteleme Nedir?
  2. Erteleme Alışkanlığını Gösteren 8 İşaret
  3. Neden Erteliyoruz? 7 Sebep
    1. 1. Hoş olmayan duygudan kaçmak
    2. 2. Mükemmeliyetçilik
    3. 3. Başarısızlık ya da yargılanma korkusu
    4. 4. İşin büyüklüğü ve belirsizliği
    5. 5. Zahmetin yakın, ödülün uzak olması
    6. 6. Karar verememek
    7. 7. Yorgunluk ve anlam eksikliği
  4. Erteleme Tembellik mi?
  5. Son Dakika Döngüsü: Ertelemenin Bedeli
  6. Ertelemeyi Azaltmanın 8 Yolu
    1. 1. İlk adımı gülünç derecede küçültün
    2. 2. 10 dakika kuralı
    3. 3. Görevi somut parçalara bölün
    4. 4. “Eğer… o zaman…” planı yapın
    5. 5. Ortamı lehinize düzenleyin
    6. 6. Duyguyu adlandırın
    7. 7. Kendinize sert değil, adil davranın
    8. 8. Birine söz verin
  7. İş Hayatında, Okulda ve Evde Erteleme
    1. İş hayatında
    2. Öğrencilerde
    3. Evde ve günlük hayatta
  8. Ne Zaman Bir Uzmanla Konuşmak İyi Gelir?
  9. Sıkça Sorulan Sorular

Yapılacaklar listesinin en üstündeki iş haftalardır yerinde duruyor. Başlamak için doğru anı bekliyorsunuz; o an bir türlü gelmiyor. Bu arada mutfak toplanıyor, e-postalar temizleniyor, telefon elinizden düşmüyor. Gün biterken içinizde tanıdık bir sıkıntı: “Yine yapmadım.” Atakum'daki merkezimizde Samsun psikolog olarak bireysel görüşmelerde en sık duyduğumuz sorulardan biri budur: “Neden erteliyorum?”

Bu yazıda ertelemenin ne olduğunu, hangi işaretlerle kendini gösterdiğini, arkasındaki sebepleri ve bugünden başlayabileceğiniz somut adımları ele alacağız. Amaç kendinizi suçlamak değil; ertelemenin nasıl işlediğini anlayıp onunla daha kolay baş etmek.

Erteleme Nedir?

Erteleme, yapılması gerektiğini bildiğiniz ve yapmak da istediğiniz bir işi, geciktirmenin size zarar vereceğini bile bile ileri atmaktır. Burada önemli olan son kısım: her bekletme erteleme değildir. Öncelik sıralayıp bir işi bilerek sonraya bırakmak plan yapmaktır. Erteleme ise içten içe rahatsız olduğunuz, ama yine de başlayamadığınız durumdur.

Erteleme çok yaygındır; yetişkinlerin önemli bir kısmı kendini düzenli olarak erteleyen biri olarak görür, öğrencilerde bu oran daha da yüksektir. Yani yalnız değilsiniz. Ama yaygın olması, bedelinin küçük olduğu anlamına gelmiyor.

Erteleme Alışkanlığını Gösteren 8 İşaret

  • Son dakika: İşlerin büyük bölümünü teslim tarihinden hemen önce, baskı altında bitiriyorsunuz.
  • Oyalayıcı işler: Asıl işe oturmadan önce daha kolay ve daha az önemli işlerle meşgul oluyorsunuz.
  • “Önce şunu bir halledeyim”: Başlamak için hep bir ön koşul buluyorsunuz: masa toplanmalı, kahve gelmeli, kafa rahat olmalı.
  • Ekran kaçamakları: Zor bir işe başlar başlamaz elinizin telefona gittiğini fark ediyorsunuz.
  • Yarım kalan işler: Başladığınız işlerin önemli bir kısmı son adımda takılı kalıyor.
  • Plan var, adım yok: Listeler, takvimler, uygulamalar hazır; ama ilk adım bir türlü atılmıyor.
  • “Pazartesi başlarım”: Yeni başlangıçlar hep bir sonraki haftaya, aya ya da yıla kalıyor.
  • Suçluluk ve gerginlik: Dinlenirken bile içiniz rahat değil; yapılmamış iş arka planda sürekli çalışıyor.

Bu işaretlerden birkaçı size tanıdık geldiyse, sorun irade eksikliği olmayabilir. Ertelemenin arkasında çoğu zaman başka bir şey vardır.

Neden Erteliyoruz? 7 Sebep

Erteleme dışarıdan bir zaman yönetimi sorunu gibi görünür. Oysa içeriden bakınca çoğu zaman bir duygu yönetimi meselesidir: iş zor bir duygu uyandırır, ertelemek o duyguyu kısa süreliğine susturur.

1. Hoş olmayan duygudan kaçmak

Sıkılmak, kaygılanmak, yetersiz hissetmek, kafası karışmak... Bir iş bu duygulardan birini çağırıyorsa zihin en hızlı rahatlama yolunu seçer: işi sonraya atmak. Erteledikten hemen sonra gelen o kısa ferahlık alışkanlığı besler ve bir sonraki sefer aynı yol daha kolay seçilir.

2. Mükemmeliyetçilik

“Ya en iyisini yaparım ya hiç” düşüncesi başlamayı çok zorlaştırır. İş kusursuz olmayacaksa hiç başlamamak daha güvenli gelir. Mükemmeliyetçilik ile erteleme çoğu zaman el ele yürür: yüksek standart, başlamanın önüne bir duvar örer.

3. Başarısızlık ya da yargılanma korkusu

Bitmemiş bir iş henüz değerlendirilemez; bitirip teslim ettiğinizde ise eleştirilebilir. Erteleme bu yüzden bazen kendini korumanın bir yoludur: “Zamanım olsaydı daha iyi yapardım” demek, elinizden gelenin bu olduğunu görmekten daha az acıtır.

4. İşin büyüklüğü ve belirsizliği

“Tezi yazmak”, “evi düzenlemek”, “yeni bir iş bulmak” gibi büyük ve bulanık görevler nereden başlanacağını göstermez. Belirsizlik arttıkça başlama eşiği yükselir. İlk adımı belli olmayan işler, listede en uzun kalan işlerdir.

5. Zahmetin yakın, ödülün uzak olması

Bugünkü zahmet hemen hissedilir; işin getireceği ödül ise haftalar sonradır. Zihin yakın olanı daha ağır tartar. Bu yüzden şimdiki siz, işi “gelecekteki size” devretmeye meyillidir; gelecekteki siz de çoğu zaman aynı kararı verir.

6. Karar verememek

Hangi seçeneğin doğru olduğundan emin olamamak, işi başlatmayı da durdurur. Seçenekler kafada dönmeye başladığında aşırı düşünme döngüsü devreye girer ve düşünmek, yapmanın yerini alır.

7. Yorgunluk ve anlam eksikliği

Bazen erteleme bir uyarıdır: uykusuzluk, biriken yorgunluk ya da yapılan işin size hiçbir şey ifade etmemesi. Bu durumda sorun teknikte değil, yükün kendisindedir. Dinlenmeden ya da işin anlamını gözden geçirmeden yalnızca daha disiplinli olmaya çalışmak genellikle sonuç vermez.

Erteleme alışkanlığı ve zaman: ahşap ve pirinç bir kum saati

Erteleme Tembellik mi?

Hayır. Tembellik, bir şeyi yapmak istememek ve yapmamaktan rahatsız olmamaktır. Erteleyen kişi ise işi yapmak ister, yapmadığı için rahatsız olur ve çoğu zaman o arada başka işlerle meşgul olur. Erteleyenler genellikle boş durmaz; sadece asıl işin etrafında dolaşır.

Bu ayrım önemli, çünkü kendine “tembelim” demek ertelemeyi artırır. Kendini suçlayan kişi işi daha da ağır bir duyguyla ilişkilendirir ve bir sonraki sefer o duygudan kaçmak için yine erteler. Üniversite öğrencileriyle yapılan bir çalışmada, ilk sınavına hazırlanmayı erteledikten sonra kendini affeden öğrencilerin bir sonraki sınavda daha az erteledikleri görülmüştür.

Son Dakika Döngüsü: Ertelemenin Bedeli

Birçok kişi “baskı altında daha iyi çalışıyorum” der. Son dakikada gelen gerginlik gerçekten odaklanmayı artırabilir; ama bedeli de vardır: aceleyle yapılan işler, uykusuz geceler ve sürekli bir arka plan gerginliği.

Döngü genellikle şöyle işler: iş zor bir duygu uyandırır, ertelenir, rahatlama gelir. Zaman daraldıkça gerginlik büyür; son dakikada iş bitirilir ve “yine yetiştirdim” düşüncesi döngüyü onaylar. Her tur, bir sonrakini biraz daha olası kılar. Uzun vadede bu döngü özgüveni de aşındırır: insan kendine verdiği sözleri tutamadığını gördükçe kendine güveni azalır.

  • İş ve okulda: aceleyle yapılan, potansiyelin altında kalan işler.
  • Uykuda: son geceye sıkışan çalışma saatleri.
  • İlişkilerde: verilip tutulamayan sözler, ertelenen konuşmalar.
  • Günlük hayatta: geç ödenen faturalar, kaçırılan başvurular ve randevular.
  • Kendinize bakışta: “Ben zaten böyleyim” düşüncesinin giderek yerleşmesi.

Ertelemeyi Azaltmanın 8 Yolu

Ertelemeyle baş etmenin amacı bir anda çok disiplinli biri olmak değil; başlama eşiğini düşürmek ve döngüyü küçük adımlarla kırmaktır.

1. İlk adımı gülünç derecede küçültün

“Raporu yaz” yerine “dosyayı aç ve başlığı yaz”. Küçük adım, işin uyandırdığı duyguyu da küçültür. Başladıktan sonra devam etmek, başlamaktan çok daha kolaydır.

2. 10 dakika kuralı

Kendinize yalnızca 10 dakika çalışma sözü verin; 10 dakikanın sonunda bırakma hakkınız var. Çoğu zaman bırakmazsınız, çünkü en zor kısım olan başlangıç geride kalmıştır.

3. Görevi somut parçalara bölün

Büyük işi, her biri tek oturuşta bitirilebilecek parçalara ayırın. Her parçanın ilk fiili belli olsun: “ara”, “yaz”, “gönder”, “oku”.

4. “Eğer… o zaman…” planı yapın

“Yarın çalışacağım” yerine “Yarın kahvaltıdan sonra masaya oturunca ilk iş sunumun ilk üç slaytını hazırlayacağım.” Ne zaman, nerede ve ne yapacağınızı önceden belirlemek, karar anındaki iç pazarlığı azaltır.

5. Ortamı lehinize düzenleyin

Telefonu başka odaya bırakın, bildirimleri kapatın, yalnızca gereken sekmeleri açık tutun. İrade gücüne güvenmek yerine dikkat dağıtıcılara ulaşmayı zorlaştırmak çok daha etkilidir.

6. Duyguyu adlandırın

Ertelemek istediğiniz anda bir saniye durup sorun: “Şu an ne hissediyorum?” Sıkılma, korku, belirsizlik... Duyguyu adlandırmak onun gücünü azaltır ve otomatik kaçışı fark etmenizi sağlar.

7. Kendinize sert değil, adil davranın

Erteledikten sonra kendinizi yerden yere vurmak bir sonraki ertelemeyi hazırlar. “Bunu yine yaptım, olur; şimdi ilk küçük adım ne?” demek, suçlamaktan çok daha fazla işe yarar.

8. Birine söz verin

Bir arkadaşınıza, iş arkadaşınıza ya da ailenizden birine neyi ne zaman bitireceğinizi söylemek işe dışarıdan bir çerçeve kazandırır. Birlikte çalışma oturumları da başlama eşiğini düşürür.

İş Hayatında, Okulda ve Evde Erteleme

İş hayatında

İşte erteleme çoğu zaman belirsiz görevlerde, geri bildirimden korkulan işlerde ve biriken e-postalarda ortaya çıkar. Görevin beklentisini netleştirmek için kısa bir soru sormak (“Bu raporda en önemli üç şey ne?”) başlamayı kolaylaştırır. Hafta başında üç öncelik belirleyip her gün ilk çalışma saatini onlardan birine ayırmak da işe yarar.

Öğrencilerde

Sınav ve ödev dönemlerinde erteleme çoğu zaman kaygıyla birlikte gelir. Konuyu küçük parçalara bölmek ve çalışmayı kısa, düzenli oturumlara yaymak son gece baskısını azaltır. Sınav dönemlerine özel öneriler için sınav kaygısı yazımıza göz atabilirsiniz.

Evde ve günlük hayatta

Faturalar, resmi işler, ertelenen bir telefon ya da yıllardır bekleyen bir dolap düzeni... Günlük hayattaki erteleme küçük görünür ama zihinde yer kaplar. Haftada bir “ertelenmişler saati” ayırıp listedeki en küçük üç işi bitirmek bu yükü hızla hafifletir.

Ne Zaman Bir Uzmanla Konuşmak İyi Gelir?

Erteleme iş, okul ya da ilişkilerinizde sürekli aynı sorunları yaratıyorsa, denediğiniz yöntemler kısa süre işe yarayıp sonra bırakılıyorsa ya da ertelemenin arkasında yoğun bir korku, değersizlik hissi veya derin bir yorgunluk varsa bir uzmanla konuşmak iyi gelebilir. Görüşmelerde ertelemenin sizde hangi duygu ve düşünceyle bağlantılı olduğu birlikte incelenir; küçük ve uygulanabilir adımlarla yeni bir çalışma düzeni kurulur.

Merkezimizde erteleme ve karar verememe danışmanlığı sunuyoruz. Kendi süreciniz üzerinde çalışmak isterseniz bireysel psikolojik danışmanlık, düşünce ve davranış örüntüleri üzerine çalışmak isterseniz bilişsel davranışçı yaklaşım sayfalarımıza göz atabilirsiniz.

Atakum'daki merkezimizde yüz yüze ya da online görüşme için Samsun psikolog kadromuzdan randevu alabilirsiniz.

Sıkça Sorulan Sorular

Neden sürekli erteliyorum?

Çoğu zaman iş; sıkılma, kaygı, yetersizlik ya da belirsizlik gibi hoş olmayan bir duygu uyandırdığı için. Ertelemek o duyguyu kısa süreliğine susturur ve bu rahatlama alışkanlığı besler. Mükemmeliyetçilik, başarısızlık korkusu ve işin büyük, bulanık görünmesi de sık rastlanan sebeplerdir.

Erteleme tembellik midir?

Hayır. Tembellikte kişi işi yapmak istemez ve yapmamaktan rahatsız olmaz. Erteleyen kişi ise işi yapmak ister, yapamadığı için rahatsız olur ve çoğu zaman o arada başka işlerle meşgul olur. Kendine “tembel” demek ertelemeyi azaltmaz, artırır.

Erteleme alışkanlığı nasıl kırılır?

Başlama eşiğini düşürerek: ilk adımı çok küçültmek, 10 dakika kuralını denemek, görevi somut parçalara bölmek, ne zaman ve nerede başlayacağınızı önceden belirlemek ve telefon gibi dikkat dağıtıcıları uzaklaştırmak. Erteledikten sonra kendinizi suçlamak yerine bir sonraki küçük adıma odaklanmak da döngüyü kırmaya yardım eder.

Son dakikada daha iyi çalıştığımı düşünüyorum, bu bir sorun mu?

Son dakika baskısı odaklanmayı kısa süreliğine artırabilir; ama aceleyle yapılan işler, uykusuz geceler ve sürekli bir arka plan gerginliği de getirir. Bu düzen sizi yoruyor ya da işlerinizin kalitesini düşürüyorsa gözden geçirmeye değer.

Erteleme için psikologla görüşmek işe yarar mı?

Erteleme sürekli aynı sorunları yaratıyorsa ve arkasında korku, mükemmeliyetçilik ya da değersizlik hissi gibi derin bir duygu varsa görüşmeler yardımcı olabilir. Ertelemenin sizde neyle bağlantılı olduğu birlikte incelenir ve gündelik hayatınıza uyan küçük adımlarla yeni bir çalışma düzeni kurulur.

Benzer Makaleler

Benzer makalelere göz atın.

Aşırı düşünme (overthinking) döngüsünden kurtulmak

Aşırı Düşünme (Overthinking) Döngüsünden Kurtulmanın 5 Etkili Yolu

Sürekli aşırı düşünmekten kurtulamıyor musunuz? Overthinking döngüsünü kırmak için uzman psikologlarca önerilen 5 etkili yöntemi keşfedin.`

Değersizlik hissi ve ezik psikolojisi

Ben Neden Eziğim? Değersizlik Hissiyle Yüzleşme

Neden bir eziğim? Kendimi ezik hissediyorum. Bu psikolojik durumu detaylıca incelediğimiz makaleye göz atın. Öz saygınızı arttırın.

Ayrılıktan sonra eski sevgiliyi unutamamak

Ayrılıktan Sonra Neden Hemen Unutamayız?

Ayrılıktan sonra neden unutamıyoruz? Samsun'da bir psikologdan öğrenin. Beynimizin alışkanlıkları, bağlanma stilleri ve sosyal medyanın rolü gibi psikolojik nedenleri keşfedin. Sağlıklı bir iyileşme süreci için profesyonel destek alın.

Çocukluk travmasının yetişkinlikteki izleri

Çocukluk Travması Nedir?

Bazı çocuklar için çocukluk, derin yaralar açan ve tüm yaşamı etkileyebilen travmatik deneyimlerle doludur.

Duygusal tükenmişlik ve sessiz yorgunluk

Sessiz Yorgunluk: Duygusal Tükenmişlik ve Fark Edilmeyen Alarm

Her sabah alarm çaldığında kendini “beş dakika daha” demek isterken buluyor ve gün boyunca adeta bir robot gibi mi hissediyorsun? Eskiden seni heyecanlandıran aktiviteler artık sıradanlaştıysa, sosyal ortamlardan uzaklaşma isteğin arttıysa ya da sürekli yorgun hissediyorsan, duygusal tükenmişlik yaşıyor olabilirsin.

Samsun çift ve evlilik danışmanlığı görüşmesi

İlişkide Ebeveyn Rolü Üstlenmek

İlişkilerinde bazı zorluklar yaşayan birçok kişi için "ilişkide ebeveynleşme" kavramı belki de hiç akla gelmemiştir. Ancak farkında olmasak da, romantik ilişkilerimizde eşimize karşı bir ebeveyn gibi davranmaya başladığımız anlar olabilir.